Lesbisch Archief Nijmegen, van jou en voor jou



Mädchen in Uniform

Mädchen in Uniform posterMädchen in Uniform uit 1931 wordt algemeen beschouwd als de eerste lesbische film. Het is meer dan tachtig jaar geleden dat de film in Duitsland werd uitgebracht .
De hoofdpersonen zijn het kostschoolmeisje Manuela von Meinhardis en de onderwijzeres Elisabeth von Bernburg. Het is rond 1910. Manuela's moeder is gestorven en haar voogdes stuurt Manuela naar een strenge Pruisische kostschool, waar militaire tucht, gehoorzaamheid en soberheid heersen. Dat is voor de gevoelige Manuela moeilijk om aan te wennen. Ze hecht zich aan de zachtaardige en begripvolle juffrouw von Bernburg, die Manuela van haar kant aanmoedigt in haar adoratie. De gehechtheid tussen de twee vrouwen wordt natuurlijk niet toegestaan op de kostschool. Maar de film uit 1931 (met Hertha Thiele, Dorothea Wieck en Emilie Runda) heeft een optimistisch einde.

Mädchen in Uniform [Mädchen in Uniform online] Christa Winsloe, de schrijfster van Gestern und Heute, het toneelstuk waar Mädchen in Uniform op gebaseerd is, was het niet eens met het optimistische einde van de film. In haar visie durfde Juffrouw von Bernburg niet uit te komen voor haar lesbische geaardheid, uit angst ontslagen te worden.

the child manuelaChrista Winsloe schreef daarom in 1933, als kritiek op de film van regisseuse Leontine Sagan, een roman gebaseerd op haar eigen toneelstuk: Mädchen Manuela. Zo zijn er dus aan het begin van de dertiger jaren over hetzelfde onderwerp een toneelstuk van Christa Winsloe, een film van regisseuse Leontine Sagan en een boek van wederom Christa Winsloe.

Christa WinsloeHet leven van Christa Winsloe is turbulent te noemen. Net als haar geesteskind Manuela werd zij geboren (in 1888)  in een Pruisisch militair gezin en ontving zij haar opleiding aan diverse kostscholen. Zij werd beeldhouwster en schrijfster. Ze was in vele opzichten haar tijd vooruit: ze wilde als onafhankelijke vrouw leven, werken en reizen. De prijs die een vrouw in haar tijd daarvoor moest betalen was vaak hoog: feitelijk was je een maatschappelijke outcast. Haar dood aan het eind van de tweede wereldoorlog, toen ze als vluchteling in Frankrijk woonde, was even tragisch als bruut: met haar toenmalige partner werd ze door zogenaamde Franse vrijheidsstrijders doodgeschoten. Er was niemand die het voor haar opnam. Niet haar vroegere vriendin de Amerikaanse jounaliste Dorothy Thompson, noch Klaus Mann, die haar goed gekend had en wiens biseksuele zus Erika nog een rol had gespeeld in Mädchen in Uniform.

Leotine SaganLeontine Sagan (geboren in Boedapest op 13 februari 1889 als Leontine Schlesinger) was een Oostenrijkse actrice en regisseur. Sagan werd opgeleid door Max Reinhardt. De eerste en meest bekende van haar twee films is Mädchen in Uniform (1931). De film had een volledig vrouwelijke cast en was baanbrekend, niet alleen vanwege het onderwerp, maar ook vanwege de co-operatieve en winstdelende financiële regelingen. Sagan zelf was lesbisch. Door een alternatief einde aan de film te maken, kon Mädchen in Uniform worden vertoond in Duitsland. Maar uiteindelijk werd ook deze versie van de film verboden en bestempeld als 'decadent' door het nazi-regime. Sagan ontvluchtte Duitsland en werkte kort samen met regisseur Alexander Korda in Engeland. Later verhuisde ze naar Zuid-Afrika. Daar stichtte zij het Nationaal Theater van Johannesburg. Leontine Sagan stierf in Pretoria, Zuid-Afrika op 20 mei 1974. Ze werd 85 jaar.

Madchen in uniform 1958De remake uit 1958 van regisseur Géza von Radványi, met Romy Schneider als Manuela en Lilli Palmer als juffrouw von Bernburg, was minder spraakmakend. Een jaar voor het verschijnen van Mädchen in Uniform was het laatste deel van de Sissi-trilogie in première gegaan en de populariteit van Romy Schneider was op dat moment ongekend hoog. Mädchen in Uniform was voor haar de eerste kans om te laten zien dat ze meer in haar mars had dan het spelen in suikerzoete romantische films.

word Vriendin van Lesbisch Archief Nijmegen
Over het LAN
korte geschiedenis
doelstelling van LAN
word Vriendin

LAN-folder
LAN-nieuwsbrief
links & tips
contact
sponsorverkoop
prentbriefkaarten
advertenties

Aardigheden
Mädchen in Uniform
Van Cris tot k.d.
Anita, Sophia en Lida

IN DE LAN_collectie
film en video
POTTENKIJKER 2000

affiches
tijdschriften
foto's recent

De Feeks
Vrouwen van Nijmegen, twintig jaar in beweging
© Lesbisch Archief Nijmegen  |  beheer: (024) 323 67 24  |   website: fotografica-nijmegen.nl  |  doneren: Stichting Vriendin NL25 INGB 0001 4727 09  |